De Bhagavata Purana boekbespreking: van tijden en verhalen uit het verleden

Een uitputtende maar toegankelijke vertaling van een cruciale mythologische tekst

Van tijden en verhalen uit het verledenDe Bhagavata Purana, 3 delen
Vertaald door Bibek Debroy
Pinguïn moderne klassiekers
500 pagina's
€ 599,-

Na het veroveren van de kritische edities van de Ramayana, de Mahabharata en de Harivamsha, presenteert Bibek Debroy ons nu een vertaling van de Bhagavata Purana, waarmee hij zijn project voortzet om de langste mythologische teksten van het Sanskriet in het Engels te vertalen. Debroy pakt deze teksten direct aan - geen inkortingen, geen bewerking en heel weinig commentaar en context. Zoals hij in zijn inleiding zegt, is er getracht een woord-voor-woordvertaling te geven, zodat als men de Sanskriettekst zou vasthouden, er een perfecte overeenkomst zou zijn. Wat dat voornemen betreft, is hij bewonderenswaardig geslaagd.

Onder de 18 aangewezen mahapurana's heeft de Bhagavata een speciale plaats voor geleerden en gelovigen. Afhankelijk van hoe je het dateert (al in de 5e eeuw CE of zo laat als de 10e eeuw CE), is het ofwel de bron voor of het hoogtepunt van een volledige, rijke en complexe Vaishnava-theologie. De Bhagavata vertelt de verhalen van alle avatara's van Vishnu, maar geen meer liefdevol en vollediger dan die van Krishna en dus, nauwkeuriger, is het een tekst die de principes van Krishna-bhakti formuleert binnen de Vaishnava-traditie.



groene rups met gele ogen

De Bhagavata bestaat uit 12 skandha's die samen uit 16.000-18.000 verzen bestaan, afhankelijk van welke Sanskriettekst je als het meest authentiek beschouwt, aangezien deze Purana, net als alle andere, door de eeuwen heen is samengesteld. De Bhagavata wordt echter gedomineerd door de 10e skandha die de verhalen van Krishna bevat - ondeugend en onkenbaar kind, mysterieuze en onweerstaanbare minnaar en verder dan dat alles, meester van lila die vreugdevol speelt in de wereld die hij heeft gecreëerd. De Bhagavata is enorm populair en verschijnt in bijna alle Indiase talen en meestal zijn de versies van de avatara-mythen die we het beste kennen, de versies die hier te vinden zijn.



Meer dan in enige andere tekst van zijn genre, de Purana's, geniet de Bhagavata van de verkenning en articulatie van hoe een mens bevrijding zou kunnen bereiken. Het antwoord dat het geeft is welsprekend in zijn eenvoud: volledige toewijding aan Krishna zal leiden tot moksha, wat in het bhakti-universum de vereniging met het goddelijke is. De Bhagavata put uit de modaliteiten van bhakti die ontluiken in de Bhagavad Gita en voert ze tot hun logische conclusie. En omdat het een vollediger sektarische religieuze tekst is dan de andere Purana's, wordt er vaak naar verwezen met de benaming 'Shrimad'.

Gezien alles wat de Bhagavata in zich heeft, is de latere datum van de 10e eeuw CE waarschijnlijker vanwege de samenstelling ervan. Geleerden suggereren dat de Purana's (hoofdzakelijk gecomponeerd na de epische periode tussen de derde en de 10e eeuw CE) twee verschillende maar met elkaar verweven mondelinge tradities combineren - een van de praktijken en waarden van de Vedische priesters en de andere van de heroïsche daden en aspiraties van kshatriya-koningen. De Bhagavata vertegenwoordigt deze beide verhaallijnen volledig. Veel van de vertellers en personages die we hier tegenkomen zijn bekend uit verhalen in de Mahabharata. Vyasa zweeft in de marges als de vermoedelijke auteur van deze compilatie, die (net als andere teksten uit die periode) de 'vijfde Veda' wordt genoemd. Saunaka, Lomaharshana en Prithu bewonen de pagina's, maar we ontmoeten ook Uddhava, Vasudeva en Yashodhara uit de Harivamsha. Hiranyakashipu en Narasimha zijn hier zoals een volledige beschrijving van een Manavantara, er is zelfs een voorspelling, als het ware, van de yuga waarin we nu leven. Afgezien van de verfijnde, hoogontwikkelde en goed afgeronde mythen die de Bhagavata vertelt, bevat het ook een uitgebreide exegese van zowel de Advaita- als de Dvaita-scholen, evenals een volledige en uitgebreide uiteenzetting van de Sankhya-filosofie.



planten voor badkamers zonder ramen

Maar de Bhagavata reikt ook verder terug in de tijd en absorbeert het corpus van de Veda's in Krishna zelf - Krishna is de Veda's, zowel in zijn innerlijke als in zijn uiterlijke wezen. In tegenstelling tot de andere Purana's, die allemaal verhalen bevatten over de Vedische goden (zoals Indra, Vayu, Prajapati en anderen) in radicaal gereduceerde versies van zichzelf, transformeert de Bhagavata de Veda's van smriti als een herinnerde bron van religieuze ervaring in de levende belichaming van goddelijkheid in de persoon van Krishna. Door dit te doen, wordt de Bhagavata een hoeksteen in het bouwwerk van het hindoeïsme, gepresenteerd als een ononderbroken religieuze traditie.

Het zou niet misplaatst zijn eraan te denken dat de meeste Purana's werden opgesteld in een tijd dat het boeddhisme een actieve kracht was in Noord-India. De oudere en nieuwere goden van het hindoeïsme stonden tegenover een radicaal andere manier van zijn en geloven, de zogenaamde fundamentele filosofische posities werden verfijnd en opnieuw geformuleerd in het licht van echte intellectuele uitdagingen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Bhagavata, die pas zo laat in de klassieke periode komt als hij doet, vele uiteenlopende ideeën probeert te combineren die genesteld zijn in de vermengde tradities waaruit hij was voortgekomen. Voor Vaishnava's is de Bhagavata in staat om een ​​coherente en meeslepende theologie te bieden die leidt tot bevrijding van eindeloze wedergeboorten. Voor geleerden is de Bhagavata een sjabloon voor hoe een religie groeit in tijd en plaats. Debroy vertelt ons dat zijn vertaling noch voor de sektarische, noch voor de academische lezer is. Zijn publiek is de gewone lezer die op zoek is naar een getrouwe weergave van de Sanskriettekst. Hij heeft deze gelaagde tekst zeker binnen ons bereik gebracht, maar ik denk dat zelfs de minst nieuwsgierige onder ons dankbaar zou zijn geweest voor een Index van namen en karakters.

De schrijver heeft Valmiki's Ramayana en de Kathasaritsagara in het Engels vertaald en is een van de oprichters van Sangam House