Scheppingsmythes: hoe is de wereld en haar vele verhalen ontstaan?

In de Rig Veda staat een passage: 'Als er in het begin noch Zijn noch Niet-Zijn was, noch lucht noch lucht, wat was er dan? Wie of wat hield toezicht? Wat was het toen er geen duisternis, licht, leven of dood was?

Een denkbeeldig gepresenteerd in de 'scheppingsmythe' - dwingende religieuze rituelen en theologisch denken is niet uniek voor het hindoeïsme. (Bron: Pixabay)

Van het Vedische 'splijten van het gouden ei' om hemel en aarde te creëren tot Arunachal Pradesh's Donyi-Polo (zon-maan) en Sedi, waarin wordt gesproken over hoe de wereld is gemaakt, dergelijke 'scheppingsmythen' zijn universeel en divers in alle staten, landen, inheemse gemeenschappen en zelfs religies zoals het hindoeïsme, het christendom, het jodendom en de islam.

In de Rig Veda staat een passage: 'Als er in het begin noch Zijn noch Niet-Zijn was, noch lucht noch lucht, wat was er dan? Wie of wat hield toezicht? Wat was het toen er geen duisternis, licht, leven of dood was? We kunnen alleen maar zeggen dat er het Ene was, dat wat uit zichzelf diep in de leegte ademde, dat wat warmte was en verlangen en de kiem van de geest werd.” Zulke speculatieve reflecties over het begin van het universum, leven en bewustzijn zijn essenties waaruit de scheppingsmythen over de hele wereld bestaan. Scheppingsmythen zijn net zo universeel als onze behoefte om te weten waar we vandaan komen, hoe dingen zijn ontstaan ​​en ze komen tegemoet aan onze behoefte om onszelf te lokaliseren in culturele identiteit en betekenis. Religiehistoricus Mircea Eliade noemt de scheppingsmythe ‘de vertelling van de heilige geschiedenis’, het vertelproces waarbij chaos kosmos wordt.

Het splijten van het ‘Gouden Ei’

De Hiranyagarbha (letterlijke vertaling, 'gouden ei') Sukta van de Rig Veda verklaart dat Brahman, de ziel van het universum, zich manifesteerde als een gouden ei dat alles omvat en rondzweeft in leegte en duisternis voordat het in twee helften splitst, Svarga (paradijs) en Prithvi (aarde). Het opwindende aspect van de Hiranyagarbha Sukta en de Upanishad is dat de scheppingsmythe wordt voortgezet in andere mythologieën zoals Bhagavata Purana en de Ithihasa's (epen) zoals Ramayana en Mahabharata. Hiranyagarbha is ook een offerritueel (yagna) in de Vedische religie. We zien continuïteit van de scheppingsmythe van Hiranyagarbha in de opvattingen van Brahman, ontwikkeld door Vedanta, en Samkhya - twee belangrijke scholen van Indiase filosofie.

Een denkbeeldig gepresenteerd in de 'scheppingsmythe' - dwingende religieuze rituelen en theologisch denken is niet uniek voor het hindoeïsme. Het idee dat scheppingsmythen een overkoepelend effect hebben op veel denkrichtingen is gebruikelijk in het hindoeïsme, het christendom, het jodendom en de islam. Evenzo staan ​​scheppingsmythen centraal in de geschiedenis van inheemse gemeenschappen over de hele wereld. Opgevat als het symbolische verhaal van het begin van de wereld in een bepaalde traditie of een gemeenschap, zijn scheppingsmythen van grote betekenis voor de oriëntatie van de mens in het universum en de basispatronen van leven en cultuur. Gefascineerd door het baanbrekende belang dat scheppingsmythen spelen in het religieuze leven van gemeenschappen, hebben religiehistorici en antropologen verschillende gemeenschappelijke motieven geïdentificeerd die de verhalen van de mythen structureren. Claude Levi-Strauss schreef de beroemde woorden: 'Ik beweer daarom niet te laten zien hoe mensen denken in mythen, maar hoe mythen in de hoofden van mensen werken zonder dat ze zich daarvan bewust zijn.' Net als taal en muziek is mythe een vorm van menselijke rede dat een interne culturele logica heeft. Mircea Eliade ontcijferde die logica en merkte op dat door de mythe te kennen, men de oorsprong van dingen kent en ze dus naar believen kan beheersen en manipuleren; dit is geen externe of abstracte kennis, maar een ervaringskennis die is verkregen door ceremonieel de mythe te vertellen.

De mythe van Donyi-Polo in Arunachal Pradesh

Scheppingsmythen kunnen helpen tradities en identiteiten nieuw leven in te blazen, en een van de grote voorbeelden van een dergelijke heropleving is het Donyi-Poloïsme van Arunachal Pradesh. De naam 'Donyi-Polo' betekent 'Zon-Maan', een naam die in de jaren 70 door de mensen werd gekozen toen de restauratie begon. Het Donyi-Poloïsme, dat prominent wordt beoefend onder de Tani-, Adi-, Karbi- en Galo-stammen van Arunachal Pradesh, wordt gecategoriseerd als een animistische en sjamanistische religie. In een van de versies van de scheppingsmythe van Donyi-Polo zijn alle dingen en wezens delen van het lichaam van Sedi - het haar van Sedi wordt de planten van de aarde, zijn tranen worden regen en water, zijn botten worden rotsen en zijn ogen worden Donyi (Moeder Zon) en Polo (Vader Maan). Na fysieke manifestatie blijft Sedi het universum bewaken en bewaken, zichzelf onthullend en verbergend voor de waarheidszoekers.

Donyi en Polo zijn de vrouwelijke en mannelijke goddelijke principes en energieën die zorgen voor harmonie, verschuivingen van licht en duisternis, de eenheid van lucht en aarde, en veelheid aan sterren. In de religieuze context wordt de Donyi-Polo de waarheid met hoofdletter T genoemd. De beoefenaars geloven dat het Donyi-Poloïsme een belichaming is van waarachtigheid, onbaatzuchtigheid en wijsheid. Als een hoog ontwikkeld ethisch systeem, hecht het Donyi-Poloïsme waarde aan zuiverheid, schoonheid, eenvoud en eerlijkheid. In 2017 bracht auteur Oi Komi (Ragyor) een gebedenboek uit met de titel Donyi-Polo: Ayang Long Yika, een primeur voor de Boh-, Ramo- en Boko-gemeenschappen van de Adi-stam. Talom Rukbo, de vader van de moderne Donyi-Polo-beweging, is een vereerde figuur in Arunachal Pradesh. Op 6 oktober 2018 onthulde de gouverneur van Arunachal Pradesh in Pasighat een 20 meter hoog standbeeld van 'Golgi Bote' Talom Rukbo, de 'goeroe' van inheemse gelovigen van de staat.

'Verlicht je geest als de zonneschijn, verzacht je geest als het maanlicht' is een populair gezang onder de volgelingen van het Donyi-Poloïsme. Het is een 'Lead, Kindly Light'-slogan voor iedereen die ook het universum van scheppingsmythen wil verkennen.