Rente op rente

Faiz Ahmed Faiz's kleinzoon, Ali Madeeh Hashmi, vertelt over de erfenis van zijn grootvader en de aanstaande biografie van de revolutionaire dichter.

Ali, een fulltime psychiater en parttime schrijver, schreef de biografie omdat hij er geen vond die uitgebreid genoeg was over Faiz.

Zoals de meeste 10-jarigen bracht Ali Madeeh Hashmi (foto) niet veel tijd door met zijn grootvader. Er waren geen nachtelijke verhaalsessies of discussies over school en huiswerk. Het was niet alsof hij geen conventionele liefhebbende grootvader was. Maar hij was op reis of zijn Model Town-huis in Lahore zou vol bewonderaars, lokale dichters en zijn fans zijn. Dus het was niet alsof ik ooit enige tijd alleen met hem zou kunnen doorbrengen. Maar ik wist ook dat dit kwam doordat ik werd geboren als de kleinzoon van Faiz Ahmed Faiz, zegt de 45-jarige Ali, aan de telefoon vanuit Lahore.

Maar in het begin van de jaren '80, toen Ali opgroeide, had het onderdrukkende regime van Zia-ul-Haq Faiz en zijn revolutionaire poëzie in Pakistan verboden, samen met een groot aantal krijgswetten die de kunst in het algemeen verbannen. Faiz schreef nog steeds regels als Sab taaj uchhale jayenge, sab takht giraaye jayenge, hum dekhenge. Het was geen geweldige tijd om deel uit te maken van de Faiz-familie, zegt Ali. De publieke controle op zijn leven was opdringerig en aanstootgevend. Wij (mijn zus en ik) zouden best bang zijn op school. Iemand zou zomaar kunnen komen en ons in elkaar slaan, zegt Ali, wiens korte biografische schets The Way It Was Once Faiz Ahmed Faiz: His Life and Poems (HarperCollins, Rs 499) weerklank vond in het hele subcontinent. Ali zal dit weekend in de hoofdstad zijn voor Jashn-e-Rekhta, een Urdu-festival dat wordt georganiseerd door Rekhta Foundation.

Ali, een fulltime psychiater en parttime schrijver, schreef de biografie omdat hij er geen vond die uitgebreid genoeg was over Faiz. Zijn verhalen kwamen uit mondelinge archieven - zijn moeder Moneesa Hashmi en zijn tante Saleema Hashmi. Het boek heeft ook de gedichten van Faiz vertaald door Shoaib Hashmi, de schoonzoon van de dichter.

In het boek stelt Ali de dichter voor als een persoon die dronk en rookte en plezier had met zijn gezin, en niet als de imposante figuur die hij bekend stond. Hij negeert echter de schittering van Faiz' poëzie en de sociale context waarin deze is geschreven niet. Het was belangrijk om hem te demystificeren. Naarmate de jaren verstrijken, worden de mythen dikker en groeien de legendes. Mensen vergeten een beetje de regelmaat van een persoon. Natuurlijk was hij geweldig, maar hij was ook een mens en dat is de benadering die ik wilde volgen. Ik denk niet dat dit afbreuk doet aan zijn meer dan levensgrote imago, zegt Ali, wiens uitgebreide biografie over Faiz, gepubliceerd door Rupa, zal ingaan op de aspecten die mensen niet echt kennen.

Naast gevangenisbrieven van Faiz van 1951 tot 1955 (voor zijn rol in de door de Sovjet-Unie gesteunde couppoging tegen premier Liaquat Ali Khan), zal Ali in zijn nieuwe boek praten over de religieuze ideeën van Faiz. Religie is niet wat veel mensen associëren met de linkse communistische en atheïstische schrijver die schreef over gewone mensen, onderdrukking, boeren en fabrieksarbeiders, ver verwijderd van de liefdespoëzie van het begin van de 20e eeuw. Zoals in alle conventionele moslimhuishoudens ging hij ook naar de maulvi en studeerde de koran en deed zijn meesters in het Arabisch, die hij in zijn poëzie gebruikte. Ja, hij was een humanist en beschouwde religie als meer een afleiding, maar hij was diep getroffen door de soefi-leer van de islam, zegt Ali, die beweert zijn grootvader nu veel beter te kennen. Toen hij in 1984 stierf, was ik 16, een zelfingenomen tiener en ik stoorde me er niet veel aan. Ik stoorde me later en het was een hele reis, zegt Ali.

Het festival is tot en met 15 maart in het India International Centre. De toegang is gratis. Ga voor meer informatie naar: www. jashrekhta.org