Het eigenaardige dilemma van het accepteren van een lunchuitnodiging in het onverzettelijke Marathwada

Moringa-curry, jowari chi bhakri en ongewassen fruit. Het voedsel dat uit de keukens van een door droogte geteisterde regio komt, biedt een verhelderende les in duurzaamheid.

De auteur met de Zinjurkes (L), Dhamangaons sarpanch Muktabai Zinjurke in haar keuken. (Expressfoto door Amit Chakravarty)

Hier zijn we dan, in het huis van Muktabai Zinjurke op alweer een genadeloze dag in Marathwada. De sarpanch van Dhamangaon ligt ineengedoken boven een fornuis en maakt de lunch voor ons klaar. De lunchuitnodiging, in het huis van een dorpeling in Ashti taluka, een van Beeds zwaarst getroffen districten in Ground Zero van een ongekende droogte in Marathwada, had een dilemma van aanzienlijke proporties moeten veroorzaken. Een kopje thee - hoeveel water gaat er in de productie van de suiker in een kopje? - een verkapte pen rum, plukkend tussen chapati's van tarwe of gierst - de meest alledaagse dingen worden diep politieke keuzes in het onverzettelijke Marathwada. Toegegeven, het was wel even zoeken naar mijn ziel, maar na twee uur onder de brandende zon, in een land waar de horizon wordt gemarkeerd door vluchtige waterluchtspiegelingen, verflauwt mijn vastberadenheid snel.

welke soort boom is ceder

Ik kijk naar mijn collega en fotojournalist Amit Chakravarty om te ontdekken dat hij zich evenzeer schaamt. Even uitgeput ook. Laten we van de maaltijd genieten, zeg ik zachtjes tegen hem.

Lees verder

• '0% schuldgevoel, 10% geluk': Bhumi Pednekar onthult dat ze reist om te eten
• Van ananas op pizza tot popcorn met ketchup, dit is wat Kareena Kapoor vindt van deze voedselcombinaties
• Weekendeter: waar te eten en drinken in Mumbai en New Delhi
• Nieuw vegetarisch digitaal kookboek voor gezonde recepten onderweg
• Koken geneest: autisme en andere problemen verslaan bij Arpan

Ik heb eerder in Marathwada-huizen gegeten. De herinnering aan een belachelijk eenvoudig gerecht van in ghee in ghee op een bakplaat gebakken in plakjes gesneden radijs met een snufje zout en kurkuma komt terug. Dat was zeven maanden geleden, en een reeks experimenten met dezelfde ingrediënten in mijn eigen keuken en die van mijn moeder leverde onbevredigende resultaten op. Blijkbaar kan radijs uit de beste biologische voedingswinkels in Mumbai niet tippen aan de bitterzoete, pittige crunch van bollen die een uur voordat de lunch wordt geserveerd, worden opgegraven. Dat was in de stad Ambejogai, en de tijden waren nog niet zo slecht als nu.

Voedsel moet in tijden van droogte voor veel mensen veel zijn. Zeker, het is een belangrijk aspect van het overheidsbeleid. Voer voor vee en zwaar gesubsidieerde voedselgraan zijn beide belangrijke interventies van de regering van Maharashtra dit jaar. Over de hele wereld worden schoolmaaltijden geïmplementeerd om wat zalf te bieden aan gemeenschappen die enige tijd nodig hebben om te genezen. Schoolgaande kinderen worden vaak achtergelaten in delen van Marathwada, waar seizoensmigratie op zoek naar werk traditioneel is. Die kinderen kunnen nu, in sommige dorpen, twee fatsoenlijke maaltijden per dag krijgen op overheidsscholen. Ook in Beed, Osmanabad en Latur, het epicentrum van de aanhoudende droogte van dit jaar, wijzen boeren, huisvrouwen en handelaren erop dat de droogtes van 2012 of 2015-16 in één eenvoudig aspect sterk verschillen van de legendarische droogte van 1972: was dat jaar geen voedsel, omdat een kritiek graantekort in botsing kwam met een slechte moesson. De indrukwekkende aanwezigheid van overheidsingrijpen zorgt er nu voor dat voedsel in de meeste huishoudens in verschillende mate beschikbaar is. De crisis is er een van het vinden van water, voor het huis, voor het vee en voor de volgende oogst.

Droogtevriendelijke keuken: Drumstick-curry, goed gebakken aardappelen (in tegenstelling tot gekookte), jowar chi bhakri en tarwechapati's en verse wrongel. (Expressfoto door Kavitha Iyer)

Dus als de maaltijd, ongebruikelijk, begint met een enorme schaal met vers fruit, ben ik verrast. Het is geen oefening, merk ik. Er zijn nog 15 minuten te gaan voordat de lunch wordt geserveerd, en het fruit - bananen, chikoos en appels die heel worden geserveerd, met een groot mes naast de deelschotel - is een soort snelle oplossing. Niemand wast het fruit, merk ik, dus ik begin voorzichtig met een banaan. Even later, bijgetankt door de suikerstorm en de zoete koelte van de chikoo (ongewassen), begint mijn geest te neuriën.

Wat zou een droogtevriendelijke keuken zijn bij de Zinjurkes thuis? Vegetarisch, zonder twijfel. Want dat zou een kleinere watervoetafdruk betekenen, en het zou ook zuiniger zijn voor de huishoudelijke uitgaven die al door een aan flarden gescheurde plattelandseconomie zijn uitgerekt. Eten op het platteland van Maharashtra is routinematig een vurige aangelegenheid, vooral als er vlees in het spel is. De thechha, eigenlijk gemalen groene pepers met een variatie van zout, knoflook, rode pepers of pindacrush, moet je met mate consumeren, waarschuw ik mezelf.

Wat in plaats daarvan uit de keuken naar voren komt, is een les in duurzaamheid zoals ik nog nooit heb gehad. Er is jowari chi bhakri, met de hand geklopte chapati's van gierstmeel. Sorghum is tenslotte het enige gewas dat in schaarse delen over de anders droge velden van de regio staat. Een gewas dat één regenbui nodig heeft, is hoeveel boeren het mij hebben beschreven. Voor degenen die niet om de grove smaak van jowar geven, zijn er tarwechapati's. Deze worden geserveerd in kwarten, een traditie die uniek is voor het landelijke Maharashtra. Hoe netter de stapel kwartjes, hoe meer zorg en verzorging het hoofd van de keuken heeft besteed. Je zult ook minder snel tellen hoeveel chapati's je eet als je kwartjes eet, zegt Pandurang Zinjurke, de 'sarpanch-pati', of echtgenoot van de sarpanch, nauwelijks een constitutionele functie, maar een die hij serieus genoeg neemt.

Er is een bereiding van aardappelen, goed gebakken in plaats van gekookt, met bloemkool. Aardappelen zijn een nietje voor gasten, is mij verteld. Het is een groente waar niemand bezwaar tegen heeft en er wordt trouwens steeds meer onderzoek gedaan naar de efficiëntie van watergebruik. Er is een waterige dal, misschien de eenzame weggever van hoe het tijd is om wat bezuinigingen te bezuinigen, zelfs in de meer welgestelde huishoudens. De drumstick-curry is een verrassing, de bladeren van de moringa-plant zijn in de bereiding geplet. De moringa- of drumstickplant heeft de aandacht getrokken in door droogte getroffen regio's over de hele wereld, als een droogtetolerante boom die snel groeit, zonder poespas, en zijn bladeren maken het tot avant-gardistische restaurants' salades en lijners' grafieken. Deze is milder dan andere curry's die ik eerder in deze regio heb geproefd, maar de nootachtige smaak van de gekneusde bladeren geeft me een idee. Ja, goede oude murangakka sambar - hoe zou dat zijn met de moringa-bladeren die in het tamarindewater zijn gehakt?

Maar het is de wrongel die het meest opvalt, fris en weelderig, perfect koel en geruststellend. Bestek is er natuurlijk niet, dus er zit maar één ding op: ik dip mijn vingers erin, lik ze schoon. Het was een bevredigende maaltijd, in zijn eenvoudige goedheid en in de vragen die het oproept over duurzaamheid, droogte, schaarse hulpbronnen en hersenloze stedelijke consumptie.