‘Wat kan ik voor de wereld doen? Misschien heeft iemand theater nodig'

Waarom de Duitse regisseur Harald Fuhrmann elk jaar terugkomt naar het Tibetan Institute of Performing Arts in Dharamsala.

Harald Fuhrmann's afbeelding van het huis van Bernarda Alba.

Harald Fuhrmann is een toerist in Delhi in losse kleding en weerbarstig haar, bij het 17e-eeuwse graf van Khan-e-Khana in Nizamuddin, wanneer de familiepreoccupatie het overneemt. Fuhrmanns jonge dochter begint stukken op te voeren als onderdeel van een auditie voor kindacteurs terwijl haar moeder de camera vasthoudt. Fuhrmann zit op een bankje onder een boom en haalt zijn mobiel tevoorschijn met daarop een foto van hem met de Dalai Lama.

Zijne Heiligheid zegt dat we meer drama moeten maken om hedendaagse verhalen over het Tibetaanse volk te vertellen. Het Tibetan Institute of Performing Arts (TIPA) heeft een directeur nodig en ik zei (tegen een Duitse Tibetaanse hulporganisatie): 'Waar je me ook nodig hebt, ik ga gewoon', zegt hij. Fuhrmann is theaterdocent aan de Ernst Busch Academy of Dramatic Arts, Berlijn, en een prominent regisseur wiens idee van theater is om iets met de werkelijkheid te doen. Hij is ook een van de artiesten die het kunstprogramma van TIPA helpt internationaliseren.

De afgelopen drie jaar komt Fuhrmann naar Dharamsala om studenten te trainen in technieken waarbij mensen op straat worden geobserveerd en vervolgens op het podium worden gebracht. De acteur moet beslissingen nemen, zoals 'Welk verhaal moet ik vandaag vertellen? Welke onderdelen observeren? Welk deel van de werkelijkheid moet op het toneel worden gebracht en vanuit welke hoek moet je ernaar kijken?’ Zo worden we verantwoordelijke artiesten en doen we niet mechanisch wat de regisseur wil, zegt Fuhrmann.

Harald Fuhrmann (Express Foto: Tashi Tobgyal)

Elf jaar geleden richtte hij samen met 15 mensen zoals acteurs, poppenspelers, dansers, regisseurs en decorontwerpers het Flying Fish-theatergezelschap op, verhuurde hun appartementen en pakten hun koffers om door India en Nepal te reizen, optredend op festivals zoals Nandikar als maar ook op straat, in dorpen en steden aan de Himalaya. Mijn droom was om werk, vriendschap en reizen te combineren. Wat kan ik met mijn beroep voor de wereld betekenen? Misschien heeft iemand theater nodig, zegt Fuhrmann, die ook les heeft gegeven in Iran, Oslo, Australië, Nieuw-Zeeland en Mexico.

Hij is de eerste artiest in zijn familie, zijn vader is een ingenieur en zijn moeder een huisvrouw. Ik las veel van Albert Camus, die sprak over hoe je in het moment moet leven en ik voelde me heel dicht bij hem. Toen zag ik hem in een film, zittend in een theater en pratend over theater en ik zei: 'Oh, hij doet theater en ik vind hem zo leuk dat ik misschien theater moet doen', zegt Fuhrmann.

Hij zag zijn eerste toneelstuk in een tent in een alternatief wonend deel van Berlijn. De reizende groep deed een verhaal over het milieu en hoe te leven volgens waarden in plaats van geld. Fuhrmann heeft als acteur gewerkt, maar regisseren is zijn handtekening. Wachten op Godot - wat past in zijn filosofie dat het leven kort is. Wacht niet op Godot, doe gewoon je ding - en Goethe's Faust, deel I, over een geleerde die een weddenschap aangaat met Mephistopheles, behoren tot zijn repertoire.

TIPA stemtraining op de binnenplaats.

Vorig jaar schreef hij een toneelstuk over overtuigingen, nadat hij met mensen van verschillende religies had gesproken, getiteld Unruhe Im Paradies. Zijn volgende is Faust II, die als zo complex wordt beschouwd dat het bijna onmogelijk is. Faust bouwt een dam omdat hij vindt dat de natuur niet sterker mag zijn dan de mens. Duizenden mensen werken jarenlang en op het einde wordt Faust oud en blind. Hij denkt dat hij mensen hoort graven terwijl ze de dam bouwen - op dit moment voelt hij zich tevreden en sterft - maar in werkelijkheid zijn ze zijn graf aan het graven, zegt Fuhrmann.

Er zijn verschillende producties in concentratiekampen geweest en tijdens een daarvan ontdekte Fuhrmann dat zijn grootmoeder joods was, maar ze sprak er nooit over. Plots sprak ik niet meer vanuit het standpunt van de dader maar ook van het slachtoffer, zegt hij. Als we op school zitten, krijgen Duitse kinderen te horen wat er met de joden en de wereld is gedaan. Ik heb een sterk gevoel dat zoiets nooit meer mag gebeuren. In de Tibetaanse kwestie komt de politiek van de hele wereld samen, over hoe we ons gedragen, welke verhalen we vertellen, over zakendoen en mensenrechten.