42 dagboeken uit de frontlinie

Afghaanse diplomaat Masood Khalili over het leven in oorlogstijd, een bijna-doodervaring en de toekomst van Afghanistan.

Oorlog in de ogen kijken: Masood Khalili doorkruiste negen jaar Afghanistan en schreef onderweg 42 dagboeken, nu gepubliceerd in de vorm van een boek. (Bron: Express-foto door Arvind Yadav)

De Afghaanse diplomaat Masood Khalili had zich ingeschreven voor een doctoraat nadat hij zijn master had behaald aan de Universiteit van Delhi, toen communisten in april 1978 de macht grepen in Kabul. Zijn vader, de iconische dichter en academicus Khalilullah, belde hem vanuit Bagdad, waar hij de Afghaanse ambassadeur was, om Het nieuws. Hij waarschuwde Khalili dat de communisten waren gekomen en de Russen zullen volgen. Ga promoveren in de bergen van Afghanistan'', zei Khalilullah tegen zijn 28-jarige zoon. Khalili verliet Delhi onmiddellijk om zich bij de Afghaanse rebellen te voegen als politiek officier in Peshawar, voordat hij Afghanistan binnentrok.

Khalilullahs vrees kwam het jaar daarop uit toen de Sovjets Afghanistan binnenvielen in december 1979. Khalili reageerde door het land kriskras door het land te trekken, meestal op zijn ezel, gedurende de volgende negen jaar om Afghanen te mobiliseren tegen de bezetters. Tussen het ontwijken van kogels, het rode leger en de KGB door, maakte Khalili er een punt van om dagboeken bij te houden voor zijn vrouw, Sohaillah, die met hun zoon Mahmood in een vluchtelingenkamp in Pakistan woonde. Tegen het einde van de oorlog had hij 42 van dergelijke dagboeken geschreven, nu gepubliceerd in de vorm van een boek, Whispers of War (Sage Publications; Rs 375): Ik schreef elk uur (over) de benarde toestand, het lijden, de angsten, geloof, klaagzang, gelach en vooral de hoop van de mensen.'' vertelde hij De Indian Express .

Drie decennia later is er weinig veranderd in Afghanistan, met de Taliban die ongeveer 35 procent van het grondgebied in handen hebben, volgens een rapport van de speciale inspecteur-generaal voor de wederopbouw van Afghanistan. Khalili, 66, zegt openhartig: We waren niet in staat om eerlijk leiderschap te creëren. We hebben een president, ministers, ambassadeurs; maar geen leiders.’’ Terugkijkend zegt hij dat de Afghanen wonnen van de Sovjets, maar uiteindelijk verloren omdat ze geen visie hadden. Interventie uit Pakistan was snel. In die tijd hielp Iran hen en Oezbekistan ook'', zegt hij, eraan toevoegend: We waren in een ander soort oorlog; een oorlog die ons werd opgelegd en toen kwamen de Taliban na vijf jaar. Dan de NAVO-troepen... 9/11, en dat gaat tot nu toe door.''

Maar Khalili, die in India diende als ambassadeur en nu de Afghaanse ambassadeur in Spanje is, blijft hoopvol en heeft zijn hoop gevestigd op de nieuwe generatie.

boom met lange dunne bladeren

We hebben na 16 jaar (van de val van de Taliban-regering) een heel sterke, nieuwe generatie. Ik verwacht leiderschap van hen.’’

Hoewel Khalili ongedeerd uit de anti-Sovjetoorlog kwam, werd hij bijna gedood toen twee zelfmoordterroristen op 9 september 2001 de Afghaanse Mujahideen-commandant Ahmad Shah Massoud vermoordden. Hij zweefde maandenlang tussen leven en dood in Tadzjikistan en Duitsland, met honderden granaatscherven in zijn lichaam, en gedeeltelijk verlies van gezichtsvermogen. Toen de dokter mijn röntgenfoto zag, zei hij: 'Ah, het ziet er prachtig uit'. Allerlei poëtische dingen zei hij: 'Het lijkt wel een nacht met duizenden sterren, al die granaatscherven'.'

Khalili overleefde, maar overwon nooit echt de klap van het verlies van Massoud, naar wie hij opkeek als een visionaire en onverschrokken leider. Hij herinnerde zich dat hij tot middernacht voor zijn moord met Massoud had gepraat. Hij had het over Al Qaida en de Taliban. Hij werd belegerd (in zijn bolwerk Panjsher Valley). Misschien waren er om hem heen twee- tot drieduizend Taliban'', herinnerde hij zich. Maar hij zei tegen Khalili dat het hem niets kan schelen omdat de mensen bij hem zijn.

Samen reciteerden ze de poëzie van de legendarische Perzische dichter Hafez, iemand waar Massoud van hield.

Khalili zat amper een meter van Massoud toen de zelfmoordterroristen, die zich voordeden als interviewer en cameraman, toesloegen. De aanvallers hadden bijna 14 dagen volgehouden om een ​​afspraak met Massoud te krijgen. Commandant (Massoud) zei sorry (tegen hen) dat hij ze 14 dagen had laten wachten. Hij was een bescheiden man.’’

Khalili herinnerde zich dat de aanvallers vijftien vragen hadden, waaronder acht over Osama bin Laden. Ze wilden weten waarom Massoud tegen Laden was enz.

De commandant hield niet van de vragen (maar) zei oké, nu begin je.’’ Khalili had net iets in Massouds oor gefluisterd toen de aanvallers zichzelf opbliezen. Ik denk dat ik blauw vuur zag en de hand van de commandant; toen was ik bewusteloos.'' Twee maanden later werden de Taliban gedecimeerd na de Amerikaanse invasie na 9/11, met de hulp van de loyalisten van Massoud.

hoeveel soorten lieveheersbeestjes zijn er

Het nieuws over de val van de Taliban was een bitterzoete ervaring voor Khalili, terwijl hij op zijn ziekenhuisbed lag. De overwinning was niet hetzelfde zonder Massoud. We waren niet zo close toen we elkaar voor het eerst ontmoetten, omdat ik ouder was voor hem (en) beter opgeleid. Hij herinnerde zich Massouds verlangen om in 1978 terug te keren naar Afghanistan. Hij geloofde dat mensen lokale leiders nodig hadden. Ik kende de betekenis (van leiderschap) niet zo goed. Dus hij had een soort visioen. Hij was altijd een man met geloof, visie en eerlijkheid. We maakten elke dag fouten, maar hij was degene die probeerde ze niet te herhalen, zegt Khalili. Hij zegt dat Massoud altijd een plan van aanpak had en de nadruk legde op bidden tot God, maar ook op het samenzijn met mensen. Helaas hadden de mensen niet het geluk om de Leeuw van Panjsher bij zich te hebben op een moment dat ze hem het meest nodig hadden.